Waterscouting MacDonaldgroep Den Haag – 80% energiereductie met isolatie en slimme airco's
Aan de Daal en Bergselaan, midden in het groen van de Bosjes van Pex, bouwden de waterscouts van de 100 jarige MacDonaldgroep met lef aan hun toekomst. In korte tijd ging het groepshuis volledig van het gas af, werd het comfort verbeterd, stapte de vloot over op elektrisch varen en ontstond er een levende leerplek waar jeugdleden, vrijwilligers én studenten samenbouwden aan duurzame innovaties.
De groep en het speelveld
De MacDonaldgroep is een actieve waterscoutinggroep met welpen, junioren, zeeverkenners, loodsen en een CVC‑tak. Het groepshuis - een bakstenen gebouw uit 1939, deels herbouwd in de jaren ’50 - ligt in het park en bevat twee speellokalen, een longroom, keuken, twee toiletten en een doucheruimte. De activiteiten zijn breed verspreid: er wordt gevaren op de Kaag, gekanood en onderhoud gedaan in Madestein, en opkomstprogramma’s vinden plaats in en rond de duinen.
De missie: van verbruik naar voorbeeld
In 2022 was de energiecrisis een aanleiding om aan de slag te gaan, legt Nico Persoon, de groepsvoorzitter uit: “De energie vloog aan alle kanten het gebouw uit"
De ambitie was helder: het energieverbruik verlagen, de uitstoot op het water terugdringen en een clubhuis creëren dat past bij het scoutingspel van deze tijd. Dankzij deelname aan de Energie uit de Wijk Challenge, intensieve samenwerking met studenten van de Haagse Hogeschool (DC‑lab) en ROC Mondriaan, én honderden vrijwillige uren, kon de groep deze missie met kracht oppakken.
Duurzame vernieuwingen – gebouw, installatie en terrein
Het gebouw onderging een stevige verduurzamingsslag. Sinds maart 2025 is het clubhuis gasloos en wordt er elektrisch gekookt. Voor de verwarming is gekozen voor lucht/lucht‑warmtepompen, ook wel bekend als zeer energiezuinige airco's, in de grote ruimtes en infraroodpanelen in de keuken, douche en het toilet. De isolatie kreeg een flinke upgrade: de vloer werd voorzien van tien centimeter PIR‑isolatie, het dak van zes centimeter PIR‑isolatie onder de pannen en alle bovenramen hebben nu voorzetramen. Daarnaast kwamen er tien zonnepanelen op het keukendak, werd de volledige groepenkast vervangen en werd de elektrische installatie omgebouwd voor de nieuwe energiebehoeften.
De gang, douche en toilet worden verwarmd en vorstvrij gehouden door drie infraroodpanelen aan het plafond. Comfort heating heeft de groep daarbij geadviseerd. Omdat water warm houden een flinke energiebelasting is, is er gekozen voor een close-in boiler in de keuken en voor een doorstroom apparaat van 11 kW met warmteterugwinning bij de douches. Tijdens de opkomsten wordt er tenslotte immers zelden gedoucht, maar met een kampweekend 20 welpen na elkaar. Tenslotte is het ventilatiesysteem met warmteterugwinning in de afrondende fase.
Om klimaatadaptiever te zijn wordt een oude septictank omgebouwd tot regenwateropslag voor toiletten en wasmachine - een project dat samen met ROC‑studenten wordt uitgevoerd. Ook bijzonder is dat de groep LiFePO4‑accu’s uit de elektrische buitenboordmotoren inzet als mobiele gebouwaccu.
Duurzame vernieuwingen – vloot en innovatie
Ook op het water ging de knop om. De groep vaart inmiddels elektrisch, wat jaarlijks meer dan honderd liter tweetaktbenzine bespaart. De sleepvlet wordt bovendien omgebouwd tot hybride aandrijving - een traject waarin vrijwilligers en studenten samenwerken aan technische innovaties. Het door studenten en leden ontwikkelde POD‑roer is inmiddels een blikvanger. Daarnaast is in het clubhuis een zelfontworpen douchewarmtewisselaar geplaatst, gekoppeld aan een compacte elektrische doorstromer. Hiermee wordt warmte uit douchewater teruggewonnen en opnieuw gebruikt.
Impact in cijfers en gevoel
Het energieverbruik van het groepshuis is gedaald naar ongeveer twintig procent van het oorspronkelijke niveau. De vele verbeteringen zijn tot stand gekomen dankzij meer dan duizend uur vrijwillige inzet — van vloerisolatie tot schilderwerk en van het plaatsen van zonnepanelen tot het installeren van de nieuwe groepenkast. Het werk met studenten leverde bovendien nieuwe inzichten, technische prototypes en energieoplossingen op, die nu ook binnen de groep breed worden gedeeld.
Vrijwilligerskracht en partners
De kracht van dit traject zit in samenwerking. Leden, ouders, oud‑leden en professionals bundelden hun energie. De gemeente Den Haag stimuleerde de ambitie via de Challenge‑regeling. Leveranciers en lokale bedrijven hielpen met advies, materialen, kortingen en technische ondersteuning. Dat alles bij elkaar maakte het mogelijk om grote stappen te zetten terwijl de kosten beheersbaar bleven.
Wat viel tegen – en hoe we doorpakten
Niet alles ging zonder slag of stoot. Het koppelen van mobiele accusystemen aan de installatie van het gebouw kostte meer tijd dan verwacht. De eerste warmtewisselaar, gemaakt van PVC, bleek niet betrouwbaar genoeg en moest opnieuw ontworpen worden in koper. Ook het trekken van nieuwe kabels en het verwijderen van de oude gasinstallatie vergde veel extra werk en planning. Toch bleef het enthousiasme groot - elke tegenslag werd met creativiteit overwonnen.
Volgende stappen
In de komende periode worden het regenwatersysteem en enkele technische afrondingen geïmplementeerd. Ook wordt gekeken naar verdere dakrenovatie en extra isolatie. De hybride sleepvlet vormt een belangrijk innovatie‑uithangbord waarmee de groep haar kennis wil delen met andere waterscoutinggroepen.
Je kan de groep nog steunen!
Tips voor andere (water)scoutinggroepen
- Bepaal met gebruikers de energiewens. Altijd verwarmen is erg kostbaar, dus ontwerp je installatie op en met de gebruikers,
- Kies systemen met korte opwarmtijd voor weekgebruik (airco/IR) in plaats van vloerverwarming,
- Combineer gebouw en vloot: deel accu’s en kennis voor meer flexibiliteit en bewustwording,
- Werk samen met HBO/MBO‑onderwijs: extra handen, frisse inzichten en toegang tot subsidies,
- Faseer en test elke stap: begin bij isolatie en opwekking, regel daarna slim in,
- Documenteer je proces en deel het met anderen - niemand hoeft het wiel opnieuw uit te vinden!
De opleidingsinstituten
Haagse Hogeschool:
Verhuur
Je kan het clubgebouw ook huren. Kijk op de website voor meer informatie!
Andere voorbeelden
Andere voorbeelden
Lees hier het verhaal van Karel Doormangroep uit Amersfoort.
Lees hier het verhaal van de Graaf Otto Groep uit Lochem.
Lees hier het verhaal van Mees Toxopeus uit Beverwijk.
Lees hier het verhaal van de Jan Wandelaargroep uit Zeewolde.
Lees hier het verhaal van Scouting Badel Powell uit Roosendaal.
Lees hier het verhaal van Scouting Odulphus uit Oirschot
Lees hier het verhaal van Scouting Groenlo uit Groenlo
Scouting Nederland biedt hulp bij verduurzaming
In september 2024 deed een werkgroep Duurzame gebouwen onderzoek waaraan ruim 150 groepen meededen. Lees hier meer over het onderzoek. Accommodatie consulenten staan klaar om vragen van groepen te beantwoorden of verder te leiden naar andere ondersteuningsvormen. Bekijk hoe
of ga aan de slag met de laagdrempelige menukaart.
Tijdens het aankomende regio voorzittersoverleg op 7 maart 2026 zijn de regio’s gevraagd bijeenkomsten te organiseren voor groepen die een steuntje in de rug nodig hebben bij het verduurzamen van hun gebouw. Het regiobestuur, dat voldoende animo heeft in de regio, kan contact opnemen met selina.roskam@scouting.nl indien ze een sessie kunnen faciliteren. De werkgroep Duurzame gebouwen zal deze bijeenkomst inhoudelijk verzorgen.
