Slim verduurzamen door renovatie in plaats van nieuwbouw
Onlangs is de Welpenkeet van de Jan van Galengroep uit Leiden na een renovatie van een aantal maanden opnieuw geopend onder toeziend oog van de secretaris en voorzitter van de stichting, de groepsvoorzitter en een afvaardiging van Scouting Nederland. En natuurlijk heel veel leden. Alsof de Welpenkeet een schip was, werd er door de Werfbaas Fedor Sterenborg een fles tegen het gebouw aangegooid om het symbolisch te openen.
De Jan van Galen Zeeverkenners zijn een actieve waterscoutinggroep aan de rivier de Zijl, met een open verbinding naar de Kagerplassen. De groep bestaat uit welpen, juniorwacht, wacht en een loodsengroep, samen goed voor ongeveer 100 leden en leiding. Op het terrein bevinden zich een groepsgebouw, een grote botenloods en een aparte Welpenkeet.
Nieuwbouw leek op het eerste gezicht een logische stap om te verduurzamen, maar bleek in de praktijk onhaalbaar. De bouwkundige eisen, vergunningstrajecten en bijbehorende kosten maken nieuwbouw voor deze groep niet realistisch. Daarom is gekozen voor een andere aanpak: hoogwaardige renovatie met maximaal hergebruik van de bestaande gebouwen.
Van ‘tijdelijke’ schottenkeet naar toekomstbestendig gebouw
De Welpenkeet is een houten schottenkeet van 17 bij 8 meter, oorspronkelijk gebouwd in de jaren ’70 en in 1986 herplaatst op de huidige locatie. Een belangrijk uitgangspunt bij de renovatie was het bestaande, degelijke betonnen fundament. Dit maakte het technisch mogelijk om het gebouw te renoveren in plaats van te vervangen.
Vijf jaar geleden werd eerst het groepsgebouw Poseidon op deze manier gerenoveerd. Dat traject was zo succesvol dat besloten is dezelfde methode toe te passen op de Welpenkeet.
Verduurzamen door in te pakken
De kern van de aanpak is het aanbrengen van een nieuwe buitenschil rond het bestaande gebouw. De oorspronkelijke constructie blijft behouden en wordt aan de buitenzijde voorzien van rachelwerk, isolatiemateriaal, dampdichte folie en onderhoudsarme metalen gevelplaten. Ook het dak is volledig vernieuwd en geïsoleerd.
Alle kozijnen zijn vervangen door kunststof kozijnen met dubbel glas. Voor extra veiligheid zijn rolluiken geplaatst. Door deze ingrepen is het comfort sterk verbeterd en het energieverlies aanzienlijk verminderd.
Duurzaam door eenvoud en hergebruik
De Welpenkeet wordt hoofdzakelijk op zaterdagochtend gebruikt en slechts incidenteel verhuurd. Daarom is bewust gekozen voor maatregelen die passen bij het daadwerkelijke gebruik. Complexe installaties of kostbare vloerisolatie zijn achterwege gelaten. Daarmee blijft de investering beheersbaar en doelmatig.
Duurzaamheid zit bij de Jan van Galen Zeeverkenners niet alleen in technische oplossingen, maar juist ook in hergebruik en levensduurverlenging. Het opnieuw inzetten van een gebouw dat al decennialang meegaat, voorkomt sloopafval, spaart grondstoffen en bespaart kosten.
Binnen de groep is duurzaamheid een vanzelfsprekend onderwerp. Er wordt bewust omgegaan met afval, wegwerpverpakkingen worden vermeden en bij onderhoud wordt gekeken naar materialen met een lange levensduur en lage milieubelasting.
Vrijwilligerskracht en vakmanschap
De voorbereiding van het project vergde veel tijd: het uitzoeken van haalbare oplossingen, vergunningen en financiering. Die investering betaalde zich terug in een soepel verloop van de uitvoering. Vrijwilligers voeren veel werkzaamheden zelf uit, terwijl specialistische bouwkundige werkzaamheden door professionals worden gedaan.
Een vaste deskundige uit het netwerk van de groep begeleidt al jaren de bouwprojecten. Deze combinatie van vrijwilligerskracht en professioneel vakmanschap blijkt een belangrijke succesfactor.
Tips voor andere groepen
• Kijk verder dan nieuwbouw; renovatie kan een haalbaar en duurzaam alternatief zijn.
• Stem maatregelen af op het daadwerkelijke gebruik van het gebouw.
• Werk met een kleine, betrokken werkgroep.
• Betrek deskundigen en combineer vrijwilligerswerk met professioneel vakmanschap.
De Jan van Galen Zeeverkenners delen hun ervaringen graag met andere scoutinggroepen en laten zien dat verduurzamen ook mogelijk is zonder grote budgetten of complexe technieken.
Praktische informatie
Verhuur: Ja, beperkt. De Welpenkeet wordt incidenteel verhuurd aan kleine scoutinggroepen en voor wijkgebonden activiteiten zoals vergaderingen en kleine feestjes. De faciliteiten zijn sober en gericht op kortdurend gebruik.
Meer informatie: https://www.janvangalengroep.n...
Andere voorbeelden van Scoutinggroepen
Lees hier het verhaal van Karel Doormangroep uit Amersfoort.
Lees hier het verhaal van de Graaf Otto Groep uit Lochem.
Lees hier het verhaal van Mees Toxopeus uit Beverwijk.
Lees hier het verhaal van de Jan Wandelaargroep uit Zeewolde.
Lees hier het verhaal van Scouting Badel Powell uit Roosendaal.
Lees hier het verhaal van Scouting Odulphus uit Oirschot.
Lees hier het verhaal van Scouting Groenlo uit Groenlo
Scouting Nederland biedt hulp bij verduurzaming
In september 2024 deed een werkgroep Duurzame gebouwen onderzoek waaraan ruim 150 groepen meededen. Lees hier meer over het onderzoek. Accommodatie consulenten staan klaar om vragen van groepen te beantwoorden of verder te leiden naar andere ondersteuningsvormen. Bekijk hoe of ga aan de slag met de laagdrempelige menukaart.
Tijdens het afgelopen regiovoorzittersoverleg op 7 maart 2026 zijn de regio’s gevraagd bijeenkomsten te organiseren voor groepen die een steuntje in de rug nodig hebben bij het verduurzamen van hun gebouw. Het regiobestuur, dat voldoende animo heeft in de regio, kan contact opnemen met selina.roskam@scouting.nl indien ze een sessie kunnen faciliteren. De werkgroep Duurzame gebouwen zal deze bijeenkomst inhoudelijk verzorgen.
